Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người gặp phải cảm giác lo lắng quá mức, tim đập nhanh hoặc khó thở mà không hiểu lý do. Đó có thể là dấu hiệu của cơn hoảng loạn (panic attack) – một phản ứng tâm lý và sinh lý tự nhiên của cơ thể khi phải đối mặt với căng thẳng cực độ. Việc hiểu rõ về cơ chế của hiện tượng này giúp chúng ta bình tĩnh và chủ động hơn khi trải qua.
1.1. Cơn hoảng loạn là gì?
Cơn hoảng loạn không phải là bệnh nguy hiểm về thể chất, mà là phản ứng “báo động” quá mức của hệ thần kinh. Khi não bộ nhận thấy mối đe dọa – dù thật hay tưởng tượng – nó sẽ kích hoạt phản xạ “chiến đấu hoặc bỏ chạy” (fight-or-flight), khiến tim đập nhanh, hơi thở gấp và cơ thể tiết ra hormone adrenaline.
Những phản ứng này từng giúp con người tồn tại trong quá khứ khi gặp nguy hiểm. Tuy nhiên, trong đời sống hiện đại, khi chúng ta bị áp lực công việc, tài chính hay mối quan hệ, cơ thể vẫn phản ứng tương tự dù không có mối đe dọa thực sự.
1.2. Nguyên nhân thường gặp
Có nhiều yếu tố có thể khiến ai đó dễ gặp cơn hoảng loạn hơn, bao gồm:
- Căng thẳng tâm lý kéo dài;
- Mất ngủ hoặc thiếu nghỉ ngơi;
- Thói quen sử dụng caffeine hoặc chất kích thích quá mức;
- Yếu tố di truyền hoặc cơ địa nhạy cảm với căng thẳng;
- Trải nghiệm sang chấn tâm lý trong quá khứ.
Không có nguyên nhân duy nhất – mỗi người có thể có yếu tố riêng khiến hệ thần kinh phản ứng mạnh mẽ hơn bình thường.
1.3. Hiểu để giảm sợ hãi
Cơn hoảng loạn có thể khiến bạn cảm thấy mất kiểm soát, nhưng thật ra đó chỉ là phản ứng tạm thời của cơ thể. Khi hiểu được rằng cảm giác đó sẽ qua đi sau vài phút, bạn sẽ dễ giữ bình tĩnh hơn. Việc ghi nhận cảm xúc thay vì chống lại nó là bước đầu tiên giúp giảm cường độ hoảng loạn.
